Биеийн тамирын хичээлийн академик үгийн тайлбар толь бүтээх төслийн I шатны хэлэлцүүлэг боллоо

Боловсролын яам, Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэнгээс хэрэгжүүлж буй “Хүүхдийн үгийн сангийн нөөцийг тогтоох судалгаанд үндэслэн бага ангийн Биеийн тамирын хичээлийн академик үгийн тайлбар толь бүтээх” төсөлт ажлын I шатны үр дүнгийн хэлэлцүүлэг амжилттай зохион байгуулагдлаа.Уг хэлэлцүүлэгт биеийн тамирын багш бэлтгэдэг их, дээд сургуулиудын эрдэмтэн, судлаачид, ерөнхий боловсролын сургуулийн багш нар, Шинжлэх Ухааны Академийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Боловсролын ерөнхий газар, сургуулийн өмнөх боловсролын байгууллагын төлөөлөл зэрэг боловсрол, хэл шинжлэл, судалгааны салбарын мэргэжилтнүүд өргөнөөр оролцож, хүүхдийн үгийн сангийн хөгжлийн өнөөгийн нөхцөл байдал, академик үгийн хэрэглээ, боловсролын агуулгад хэрэглэгдэж буй нэр томьёоны оновчтой хэрэглээний талаар санал солилцов.

Монгол Улсын Боловсролын Их Сургуулийн Биеийн тамирын сургуулийг төлөөлөн профессор Л. Уртнасан, дэд профессор И. Жамъяндагва нар оролцож, бага боловсролын түвшний биеийн тамирын сургалтын агуулгад хэрэглэгдэж буй мэргэжлийн нэр томьёо, хүүхдийн нас сэтгэхүйн онцлогт нийцсэн академик үгийн тайлбар боловсруулах асуудлаар өөрсдийн санал, зөвлөмжийг дэвшүүллээ.

Хүүхдийн үгийн сангийн нөөц ба суралцах чадварын хамаарал

Хүүхдийн эзэмшсэн үгийн сангийн хэмжээ нь тэдний танин мэдэхүй, уншиж ойлгох чадвар, харилцааны ур чадвар, цаашлаад суралцах амжилтад шууд нөлөөлдөг болохыг олон улсын болон үндэсний судалгаанууд харуулдаг. Үгийн сан арвин байх тусам хүүхэд шинэ ойлголт, мэдлэгийг хялбар хүлээн авч, өөрийн санаа бодлыг оновчтой илэрхийлэх чадвартай болдог.

Судлаачдын үзэж байгаагаар бага боловсролын насанд хүүхдийн хэл яриа, сэтгэхүйн хөгжил хамгийн эрчимтэй явагддаг бөгөөд энэ үед эзэмшсэн үг хэллэг нь ирээдүйн боловсролын хөгжлийн суурийг тавьдаг байна. Иймээс хүүхдийн хэрэглэж буй үгсийн санг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр судалж, насны онцлогт тохирсон академик үгийн сан бүрдүүлэх нь боловсролын чанарыг дээшлүүлэх чухал алхам юм.

Биеийн тамирын боловсрол дахь академик үгийн хэрэгцээ

Биеийн тамирын хичээл нь зөвхөн хөдөлгөөний чадвар эзэмшүүлэхээс гадна эрүүл мэнд, бие бялдрын хөгжил, хамтын ажиллагаа, сахилга бат зэрэг олон талт чадварыг төлөвшүүлдэг онцлогтой. Энэхүү сургалтын явцад “тэсвэр хатуужил”, “уян хатан чанар”, “тэнцвэр”, “хөдөлгөөний эвсэл”, “ур чадвар”, “бие бялдрын хөгжил”, “эрүүл амьдралын хэв маяг” зэрэг академик болон мэргэжлийн ойлголтууд өргөн хэрэглэгддэг.

Гэвч эдгээр ойлголтыг бага насны хүүхдэд ойлгомжтой, хүртээмжтэй байдлаар тайлбарлах шаардлага байсаар байна. Иймээс хүүхдийн үгийн сангийн судалгаанд тулгуурлан боловсруулсан академик тайлбар толь нь сурагчдын ойлголтыг гүнзгийрүүлэх, багш нарын сургалтын үйл ажиллагааг дэмжих, сургалтын үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой юм.

Эх хэлний боловсрол ба үндэсний дархлаа

Монгол хэл бол монгол үндэстний соёл, түүх, оюуны өвийн гол тээгч билээ. Хүүхдийн үгийн сангийн нөөцийг судлах ажил нь боловсролын салбарын хэрэгцээг хангахаас гадна эх хэлний хэрэглээ, хөгжил, хамгаалалтай салшгүй холбоотой.

Орчин үеийн мэдээллийн технологи, цахим хэрэглээ, даяаршлын нөлөөгөөр хүүхдийн өдөр тутмын хэрэглээнд гадаад үг хэллэг олноор нэвтэрч байгаа өнөө үед монгол хэлний үгийн сангийн хэрэглээ, ойлголтын түвшинг тогтоох судалгаа улам бүр чухал болж байна. Энэ нь хүүхдийн хэлний хөгжлийн бодит нөхцөл байдлыг тодорхойлохын зэрэгцээ боловсролын агуулга, сурах бичиг, сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг боловсронгуй болгоход чухал үндэслэл болох юм.

Монгол Улсын Үндсэн хууль, Төрөөс хэлний талаар баримтлах бодлого болон Монгол хэлний тухай хуульд эх хэлээ хамгаалах, хөгжүүлэх, боловсролын бүх түвшинд зөв хэрэглэхийг онцлон тусгасан байдаг. Иймээс хүүхдийн үгийн сангийн нөөцийг судалж, боловсролын салбарын академик үгийн санг боловсронгуй болгох нь үндэсний хэл соёлоо хадгалан хөгжүүлэх бодлогын нэг чухал хэсэг юм.

Ирээдүйд чиглэсэн ач холбогдол

Төслийн дараагийн шатанд судалгааны үр дүнд үндэслэн бага ангийн Биеийн тамирын хичээлийн академик үгийн тайлбар толийг боловсруулж, багш, сурагчдын хэрэглээнд нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна. Энэхүү бүтээл нь зөвхөн нэг хичээлийн хүрээнд бус хүүхдийн академик үгийн санг хөгжүүлэх, сургалтын чанарыг сайжруулах, эх хэлний боловсролыг дэмжихэд бодит хувь нэмэр оруулах юм.

Хүүхдийн үгийн сангийн нөөцийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тогтоож, боловсролын агуулгатай уялдуулан хөгжүүлэх энэхүү ажил нь монгол хүүхдийн суралцах чадварыг дэмжихийн зэрэгцээ монгол хэл, соёлын үнэт өвийг хойч үедээ өвлүүлэн үлдээхэд чухал ач холбогдолтой судалгаа, хөгжүүлэлтийн ажил болж байна.